Akçakoca Hemşin Camii: Ahşabın Birbirine Geçerek Yapıya Dönüştüğü Yer

Hemşin Camii’ne bakarken gözünüzü önce yapının köşelerine götürün. Ahşap parçaların birleştiği yerleri inceleyin. Bir duvarı ayakta tutmanın, tahtaları yan yana getirip çivilemekten başka yolları olduğunu burada daha somut biçimde düşünürsünüz.

Akçakoca’nın Hemşin köyündeki bu tarihî cami, çantı tekniğiyle hazırlanmış ahşap bölümü sayesinde dikkat çekiyor. Fakat güzelliği yalnızca yapım yönteminde değil. Taşla ahşabın aynı binada buluşması, ahşap minaresi ve içerideki işçilik de ziyaretin parçaları.

Uzaktan bütünü görün. Sonra küçük birleşimlere bakın. Yapının hikâyesi, bu iki bakış arasında açılmaya başlıyor.

Hemşin Camii nerede?

Hemşin Köyü Camii, Düzce’nin Akçakoca ilçesine bağlı Hemşin köyünde, ilçe merkezine yaklaşık 15 kilometre uzaklıkta bulunuyor.

Adı nedeniyle Rize’nin Hemşin ilçesiyle karıştırılmamalı. Burada sözünü ettiğimiz yapı, Akçakoca’nın köylerinden birindeki tarihî cami.

Sahil ve merkez gezisinin ardından farklı bir rota arayanlar için düşünülebilir. Gitmeden önce köye ulaşımı ve caminin ziyaret edilebileceği zamanı öğrenmek iyi olur.

Caminin geçmişi

Caminin hikâyesi, 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Artvin yöresinden gelerek bölgeye yerleşen Hemşinlilerle ilişkilendiriliyor.

Bu yüzden yapıya yalnızca eski bir ahşap cami olarak bakmak eksik kalır. Aynı zamanda göç eden bir topluluğun yeni yerleşimindeki ortak hayatını ve beraberinde taşıdığı yapı bilgisini düşündürüyor.

Kesin inşa yılını anlatırken dikkatli olmak gerekiyor: Tanıtımlarda geçen 1877 tarihi, savaş ve göç hikâyesiyle birlikte aktarılıyor. Yapıyı, bu bağlamı gözeterek 19. yüzyılın sonlarına uzanan bir miras olarak tanımak daha yerinde.

Çantı tekniği nedir?

Çantı, ahşap elemanların yatay biçimde üst üste yerleştirilip köşelerde birbirine geçirilerek duvar oluşturduğu geleneksel bir yapım tekniği.

Çivisiz bağlantısıyla tanınan bu sistemde, parçaların birleşeceği yerlerin doğru işlenmesi önem taşıyor. Bir ahşabın ucu, diğerini karşılayacak şekilde hazırlanıyor; duvarın düzeni bu birleşimlerle kuruluyor.

Köşelere dikkatle bakmanızın nedeni de bu. Yapının nasıl ayakta durduğuna dair ipuçları, birleşim noktalarında daha kolay seçilebilir.

Ancak “çantı tekniğiyle yapılmış” ifadesinden hareketle, sonraki bütün onarımlar dahil binanın hiçbir yerinde metal bağlantı bulunmadığını söylemek doğru olmaz.

Yapının tamamı ahşap mı?

Hayır. Hemşin Camii’nin alt katında taş işçiliği, üst katında ise çantı tekniği kullanılmış. Bu nedenle yapıyı bütünüyle ahşaptan yapılmış gibi anlatmamak gerekiyor.

Dışarıdan bakarken iki malzemenin buluştuğu çizgiye dikkat edin. Taş bölümün yüzeyiyle üstteki ahşap sıralar aynı dokuyu vermiyor.

Bu fark, binayı yalnızca rengi ve biçimiyle değil, malzemesiyle de okumaya yardımcı oluyor. Alt bölümden yukarıya doğru baktığınızda yapının kuruluşunu daha rahat takip edebilirsiniz.

Ahşap minare ve iç mekân işçiliği

Caminin minaresi de ahşap. Dış görünüşü incelerken minarenin gövdeyle kurduğu ilişkiye ve oranlarına zaman ayırın.

İçeriye ziyaret mümkünse başınızı kaldırıp tavana bakın. Yapının tanıtımlarında tavan işçiliği, mihrap ve minber özellikle öne çıkarılıyor.

Bir bütün olarak gördüğünüz ahşap yüzeyin içindeki çizgileri takip edin. Parçaların yönü, birleştiği yerler ve yüzeydeki düzen, emeği daha görünür hâle getirir.

Ahşabın rengindeki her farkı yaşının kanıtı saymayın. Malzeme, bakım ve onarımlar da bugünkü görünümü etkileyebilir.

Ziyaret ederken nelere dikkat etmeli?

Hemşin Camii’ni gezi programınıza eklerken ibadet düzenini gözetin. Namaz vakitleri dışında uygun bir zaman seçin; kapalıysa içeri girmek için yerel görevliye danışın.

Kıyafet ve giriş kurallarına uyun. İç mekânda fotoğraf çekmeden önce izin durumunu öğrenin; cemaatin mahremiyetine dikkat edin.

Ahşap yüzeyleri incelemek için dokunmanız gerekmiyor. Özellikle birleşimleri ve işçiliği, uygun bir mesafeden bakarak da fark edebilirsiniz.

Akçakoca gezisinde neden görülmeli?

Akçakoca’nın kıyısında denize, Ceneviz Kalesi’nde taş duvarlara bakarsınız. Hemşin Camii’nde ise dikkatiniz ahşabın nasıl işlendiğine yönelir.

Ziyaretin sonunda tekrar bir köşeye bakın. İlk geldiğinizde yalnızca duvar olarak gördüğünüz yerde, artık birbirini karşılayan parçaları seçebilirsiniz.

Böyle bir yapıyı görmenin kalıcı tarafı bazen budur: Bir sonraki ahşap binanın önünden geçerken, onu bir arada tutan işçiliği merak etmeye başlamak.