Pazar Kız Kalesi: Rize’de Karadeniz’in Ortasında Tek Başına Kalan Gözcü

Kıyıda yürürken gözünüz denizin içindeki taş yapıya takılıyor. Kayalığın üzerine oturmuş, etrafını su çevirmiş. Bir dalga geliyor, kayaların dibinde beyazlaşıp çekiliyor. Kale aynı yerde duruyor; arkasındaki deniz ise durmadan değişiyor.

Rize’nin Pazar ilçesindeki Kız Kalesi, küçük boyutuna rağmen bulunduğu yerle akılda kalan yapılardan. Kıyıya yakın kayalık üzerindeki silueti, sahilde verilen kısa bir molayı uzatmaya yetiyor. Bir süre baktıktan sonra insanın aklına aynı soru geliyor: Burada kimler nöbet tutuyordu?

Karayla Bağlantısı Olmayan Bir Kale

Pazar ilçe merkezinin batısında, Soğuksu Mahallesi kıyısındaki Kız Kalesi’nin bulunduğu kayalığın bugün karayla bağlantısı yok. Yapıyı farklı kılan özelliklerden biri de bu.

Karşıdan baktığınızda taş duvarların altındaki kayalık seçiliyor. Deniz sakinken yapının çevresi daha rahat okunuyor; dalga arttığında kayayla su arasındaki sınır sürekli değişiyor. Kalenin görüntüsünde mimari kadar Karadeniz’in hareketi de etkili.

Burayı sahilden seyretmek için zaman ayırın. Küçük bir yapı olduğu için ilk bakışta bütünü gördüğünüzü düşünebilirsiniz. Fakat ışık değiştikçe duvar yüzeyleri, açıklıklar ve kayalığın biçimi daha belirgin hâle geliyor.

Adı Kale, İşlevi Gözetleme

Kız Kalesi, gözetleme amacıyla kullanılmış bir kıyı yapısı. Bugün tek bir kule görünümündeki kalıntı, geçmişte denizi ve kıyı çevresini izleyen bir noktaydı.

Bu bilgiyi aklınızda tutarak denize yeniden bakın. Bugün manzaranın parçası olan açıklık, o dönemde dikkatle takip edilmesi gereken bir alandı. Yaklaşan bir tekneyi fark etmek, kıyıdaki hareketi görmek, çevreyi gözlemek burada bulunmanın anlamını değiştiriyordu.

Kalenin Osmanlı döneminde de kullanıldığı biliniyor. Buna karşılık burada görev yapan kişilerin kimlikleri ve günlük hayatlarının ayrıntıları hakkında kesin bilgiler bulunmuyor.

Taş İşçiliğinde Saklanan Ayrıntılar

Kare planlı yapıda düzgün kesme taş kullanılmış. Batı cephesindeki giriş ve yuvarlak kemerli mazgal açıklıkları, mimarisinin dikkat çeken unsurları.

Uzaktan bakarken bu ayrıntıların tamamını seçmek her zaman mümkün olmayabilir. Yine de duvarların çizgisi, açıklıkların yerleşimi ve yapının kayalığa oturuşu, küçük bir alanda nasıl bir düzen kurulduğunu gösteriyor.

Fotoğraflarda en çok kalenin deniz içindeki yalnız görüntüsü dikkat çekiyor. Biraz daha uzun baktığınızda ise o siluetin taş taş kurulmuş bir yapı olduğunu fark ediyorsunuz.

Pazar Kız Kalesi Kaç Yıllık?

Kesin yapım yılı bilinmiyor; yapı 13. veya 14. yüzyıla tarihleniyor. Bu nedenle tek bir yıl vererek yaşını hesaplamak doğru olmaz.

Kalenin adından yola çıkarak belirli bir prenses hikâyesini buraya bağlamak da yanıltıcı olabilir. Türkiye’nin farklı yerlerindeki Kız Kalesi anlatıları, aynı olayın yaşandığı anlamına gelmiyor.

Pazar’daki yapının kendi hikâyesinde öne çıkanlar, kıyıdaki konumu, gözetleme işlevi ve günümüze ulaşan taş mimarisi. Onu ilgi çekici bulmak için bunlar yeterli.

Gün Batımında Sahilde Bir Mola

Hava elverişliyse günün sonuna doğru kıyıda biraz kalabilirsiniz. Alçalan ışık, kalenin duvarlarını ve çevresindeki suyu farklı tonlara büründürüyor. Gökyüzünün rengi değişirken yapının silueti daha belirgin görünebiliyor.

Ancak güzel bir görüntü yalnızca güneşli havaya bağlı değil. Bulutlu bir günde denizin koyulaşan rengi de kaleye başka bir görünüm veriyor. Önemli olan kıyıda rahatça ve güvenle durabileceğiniz koşulları seçmek.

Pazar Kız Kalesi Nerede, Nasıl Görülür?

Kale, Rize’nin Pazar ilçesinde, ilçe merkezinin batısındaki Soğuksu Mahallesi kıyısında bulunuyor. Pazar sahil gezisine ekleyebileceğiniz tarihî duraklardan biri.

Ziyareti kıyıdan seyir olarak planlayın. Karayla bağlantısı bulunmadığı için kaleye yürüyerek geçebileceğinizi varsaymayın. Kayalığa ulaşmak amacıyla yüzmeye veya dalgalı kıyı kesimlerine inmeye çalışmayın.

İlçeyi daha geniş gezmek isterseniz Yücehisar köyündeki Ciha Kalesi’ni de ayrı bir durak olarak değerlendirebilirsiniz. Kıyıdaki Kız Kalesi ile tepede konumlanan Ciha, Pazar’ın tarihî yapılarını iki farklı coğrafyada görmenizi sağlar.

Sahilden ayrılırken kaleye son kez bakın. Dalga yine gelip kayaya çarpacak, su çekilecek, taş yapı yerinde kalacak. Pazar’dan aklınızda kalan görüntülerden biri de o küçük kayalığın üzerindeki bu gözcü olabilir.