Rize’de Nereler Gezilir, Neyi Meşhur? Bir Bardak Çayın Ardından Dağlara Uzanan Yolculuk

Rize’de çayınız soğuyabilir. Çünkü tam bir yudum alacakken karşı yamaca çöken sis dikkatinizi dağıtır; biraz sonra bulutların arasından bir evin çatısı belirir. Bardağı elinizde tutup bakmaya devam edersiniz.

Karadeniz kıyısından dağlara doğru uzanan Rize’yi gezmenin en güzel tarafı bu değişim. Sahilde denize bakarken başladığınız gün, ormanların içindeki bir şelalenin karşısında devam edebilir. Akşam olduğunda ise bir yayla evinin penceresinden bambaşka bir havayı seyrediyor olabilirsiniz.

Peki Rize’de nereleri gezebiliriz, şehir neyiyle meşhur ve eski adı nereden geliyor?

Rize’de Nereleri Gezebiliriz?

Rize’yi ilk kez ziyaret ediyorsanız şehir merkezi, Fırtına Vadisi ve yaylalar için ayrı zaman ayırın. Haritada birbirine yakın görünen yerler, dağ yollarında aynı kolaylıkla birbirine bağlanmıyor. Her şeyi tek güne sığdırmaya çalışmak, güzel bir yerde biraz daha kalma fırsatını elinizden alabilir.

Rize Kalesi ve Ziraat Çay Bahçesi

Şehri tanımaya merkezden başlayabilirsiniz. Rize Kalesi, kıyı boyunca yayılan yerleşimi ve Karadeniz’i yukarıdan görmek için güzel bir durak. Aşağıdaki sokaklarda yürürken fark edilmeyen şehir dokusu, buradan bakınca daha anlaşılır hâle geliyor.

Botanik, diğer adıyla Ziraat Çay Bahçesi, gezinin çay molasını uzatacağınız yerlerden. Deniz manzarasına karşı oturup önünüzdeki bardağın buğusunu izlemek, Rize’ye varmış olmanın en sade keyiflerinden biri. Bahçedeki bitkiler arasında dolaştıktan sonra yeniden bir masa aramanız mümkün.

Fırtına Vadisi ve Zilkale

Çamlıhemşin tarafına geçtiğinizde yolculuğa suyun sesi eşlik etmeye başlıyor. Fırtına Vadisi, dere boyunca uzanan yeşil yamaçları ve taş kemer köprüleriyle Rize gezisinin en etkileyici bölümlerinden.

Zilkale ise vadinin üzerinde yükselen kayalığa yerleşmiş konumuyla akılda kalıyor. Kaleye yaklaşırken önce bulunduğu yeri fark ediyorsunuz: aşağıda dere, çevrede orman, yukarıda taş duvarlar. Yapının neden burada kurulduğunu anlamak için çevresine bakmak yeterli.

Palovit Şelalesi

Ormanın içinde ilerlerken suyun sesi giderek güçleniyor. Palovit Şelalesi’ne vardığınızda, kayalardan dökülen suyun önündeki hava bile değişiyor; çevreye yayılan ince damlacıkları hissediyorsunuz.

Buraya ayrılan zamanı yalnızca fotoğrafla doldurmayın. Bir süre durup suyun kayaya çarpışını izlemek, yol boyunca gördüğünüz sakin yeşile bambaşka bir hareket katıyor.

Ayder, Pokut, Sal, Gito ve Elevit Yaylaları

Yayla seçerken nasıl bir gezi istediğinizi düşünmek işinizi kolaylaştırır.

Ayder, konaklama ve yeme içme seçeneklerinin bulunduğu, turizmin belirgin olduğu bir merkez. Pokut ve Sal, geleneksel evleri ve yüksek yamaç manzaralarıyla dikkat çekiyor. Gito, ormanların üzerinden açılan görüşü ve uygun hava koşullarında görülen bulut deniziyle öne çıkıyor.

Elevit’te ise dere çevresindeki yerleşim, yayla evleri ve yaz aylarında canlanan günlük hayat gezinin önemli bir parçası. Evlerin arasında dolaşmak, suyun yanında durmak ve çevredeki dağlara bakmak için acele etmeye değmiyor.

İkizdere tarafını görmek isteyenler için Anzer Yaylası da ayrı bir rota. Adını balıyla duyuran bu yaylada, o ürünün çıktığı coğrafyayı görmek başlı başına anlamlı.

Rize Neyiyle Meşhur?

Rize denince ilk akla gelen çay. Yamaçları kaplayan çay bahçeleri, hasat dönemindeki çalışma hayatı ve gün boyunca yeniden dolan bardaklar, şehrin gündelik yaşamına karışıyor. Burada çay, alışverişte alıp döneceğiniz bir paketten çok daha fazlası; manzaranın da sohbetin de içinde.

Yaylalar, Kaçkarlar, Fırtına Vadisi, taş kemer köprüler ve Anzer balı da Rize’nin tanınan değerleri arasında. Geleneksel Rize bezi, yani feretiko, şehirden el emeği bir hatıra götürmek isteyenlerin bakabileceği ürünlerden.

Sofrada ise iştahı açan güçlü bir mutfak var. Muhlama, sıcak tavada eriyen peynirin tereyağı ve mısır unuyla buluştuğu hâliyle ekmeği elinize aldırıyor. Karalahana yemekleri, mısır ekmeği ve hamsili lezzetler de yöre mutfağının sevilen parçaları.

Tatlıda Laz böreği ve pepeçura öne çıkıyor. Laz böreğinde ince hamur katlarının arasındaki muhallebi, şerbetli dış katmanla birleşiyor. Pepeçura ise üzüm şırasının kendine özgü kokusunu ve rengini sofraya taşıyor. İsimlerine bakarak seçim yapmak zor; ikisini farklı öğünlerde denemek daha iyi fikir.

Rize’nin Eski Adı Nedir?

Rize’nin tarihî adları arasında Rizos ve Rhizios biçimleri bulunuyor. Bugünkü adın geçmişiyle ilgili farklı açıklamalar var.

Bunlardan biri adı “dağ eteği” anlamıyla, diğeri ise pirinçle ilişkili Yunanca bir sözcükle açıklıyor. Ancak kelimenin kökeni konusunda tek bir kesin görüş bulunmuyor. Tarihî ad biçimleriyle bu adın ne anlama geldiğine ilişkin yorumları birbirinden ayırmak gerekiyor.

Şehrin coğrafyasına baktığınızda “dağ eteği” açıklamasının neden ilgi gördüğünü anlamak kolay: Rize’de dağlar, kıyının hemen arkasından yükselmeye başlıyor.

Rize Nasıl Bir Şehir?

Rize, denizle dağların birbirine yaklaştığı, yağışın ve yeşilin günlük hayatı belirlediği bir Doğu Karadeniz şehri. Sahilde şehir yaşamı sürerken iç kesimlere doğru yollar vadilere, köylere ve yaylalara uzanıyor.

Merkezde alışveriş, trafik ve günlük telaş var. Daha yükseğe çıktığınızda ise yerleşim seyrekleşiyor, hava değişiyor ve yolculuğun temposu düşüyor. Bu yüzden Rize’yi yalnızca sessiz yayla fotoğraflarıyla düşünmek eksik kalır. Şehrin çalışan, üreten, hareketli bir yüzü de bulunuyor.

Gezi sırasında yağmura hazırlıklı olmak rahat ettirir. Aynı gün içinde kıyıda ve yaylada farklı koşullarla karşılaşabilirsiniz. Programda biraz boşluk bırakmak da işe yarar: sisin açılmasını beklemek, güzel bir sofrada uzun oturmak veya yol üzerinde gördüğünüz bir yerde mola vermek için.

Rize’den dönerken aklınızda büyük ihtimalle birkaç ayrı görüntü kalacak. Bir kalenin taş duvarı, şelalenin önünde yüzünüze değen su, sisin içinden çıkan bir çatı… Bir de o manzaraya bakarken içmeyi unuttuğunuz çay.