Kilis Neyiyle Meşhur? Şehri Tanımak İçin Merak Edilen 8 Soru

Kilis’i tanımaya bir sofradan başlayabilirsiniz. Ortaya gelen sıcak bir tava, ekmeğin ucuyla tadılan zeytinyağı, yemeğin ardından sözü açılan katmer… Sonra dışarı çıkar, eski bir evin kapısında durur, taş sokaklarda yürürsünüz. Sofrada başlayan merak, şehrin içine taşınır.

Peki Kilis hangi ilden ayrıldı, en çok neyiyle tanınıyor, dönüşte buradan ne alınır? Yolculuk öncesinde akla gelen soruları bir araya getirdik.

Kilis hangi ilden ayrıldı?

Kilis, Gaziantep’ten ayrılarak 6 Haziran 1995 tarihinde il oldu. Daha önce Gaziantep’e bağlı bir ilçeydi.

İl olmasına ilişkin 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 3 Haziran 1995 tarihini taşıyor. Düzenlemenin 6 Haziran’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle Kilis, Türkiye’nin 79. ili oldu.

Şehrin il statüsü yakın tarihli olsa da yerleşim geçmişi çok daha eski. Kilis’i gezerken bu ayrımı hatırlamak gerekiyor: Genç olan şehir değil, bugünkü idari statüsü.

Kilis denince akla ne gelir?

İlk akla gelenlerden biri Kilis tava. Ardından zeytinyağı, zeytinlikler, Horoz Karası üzümü, gün pekmezi ve zahter geliyor.

Şehrin görüntüsünü ise taş evler, avlular, tarihî camiler ve eski üretim yapıları tamamlıyor. Bir zamanlar sabun yapılan bir binanın bugün müze olması, Kilis’in gündelik hayatıyla tarihinin nasıl iç içe geçtiğini gösteren örneklerden biri.

Kilis’i yalnızca yemekleriyle tanımak kolay; sokaklarına da zaman ayırdığınızda aklınızda kalanlar çoğalıyor.

Kilis neyi ile ünlü?

Kilis, özellikle yöresel mutfağı, zeytinyağı, üzüm ürünleri ve sabunculuk geleneğiyle tanınıyor.

Mutfakta et ve bulgur önemli yer tutuyor; sebzeler, bakliyat ve zeytinyağı da sofranın güçlü parçaları. Kilis tava, şıhılmahşe, ekşili kebap ve kübbülmüşviyye, şehrin yemeklerini keşfetmek isteyenlerin karşılaşacağı isimlerden.

Bağların ürünü taze üzüm olarak sofraya geliyor, kurutuluyor veya pekmeze dönüşüyor. Zeytin ise yağ üretiminin yanında sabunculukla da şehrin hayatında yer buluyor. Böylece Kilis’in meşhur ürünleri, çevresindeki tarımla bağını koruyor.

Kilis’in en ünlü yemeği nedir?

Tek bir yemek söylemek gerekirse Kilis tava, şehrin en çok tanınan lezzetlerinden biri.

Temelinde ince kıyılmış et bulunan bu yemek, patlıcan veya patatesle birlikte tepside pişiriliyor. Fırından geldiğinde önce yüzeyindeki kızarmış bölümlere, ardından etin ve sebzenin bıraktığı suya uzanmak istiyorsunuz.

Yanında ekmek bulundurmanın sebebi de bu. Son lokmalar bazen tepside kalan lezzeti ekmekle toplarken yeniyor.

İlk kez deneyecekseniz nasıl hazırlandığını sorun. Kullanılan sebzeyi ve porsiyonun kaç kişilik olduğunu öğrenmek, siparişi daha rahat vermenizi sağlar.

Kilis nasıl bir şehir?

Kilis, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Suriye sınırında bulunan bir şehir. Türkiye içindeki komşusu Gaziantep.

Şehri ziyaretçi olarak tanımak için eski sokaklara, tarihî yapılara ve yerel mutfağa birlikte zaman ayırmak iyi olur. Bir caminin avlusunda durmak, eski bir konağın dış cephesini incelemek ve öğle yemeğinde yöresel bir yemek denemek, aynı günün farklı parçaları olabilir.

Yaz gezisinde sıcaklığı hesaba katın. Açık havadaki yürüyüşleri günün daha uygun saatlerine bırakmak, aralara dinlenme molaları koymak şehri daha rahat gezmenizi sağlar.

Kilis’ten ne alınır?

Kilis’ten dönerken valizde yer açılabilecek ürünler arasında şunlar bulunuyor:

• Kilis zeytinyağı: Üretici, hasat ve saklama bilgilerini öğrenerek seçebilirsiniz.
• Horoz Karası kuru üzümü: Yolculuk sonrasında da tadılabilecek yerel ürünlerden.
• Gün pekmezi: Yapım yöntemini ve içeriğini üreticisine sorabilirsiniz.
• Kahvaltılık toz zahter: Zeytinyağı ve ekmekle birlikte deneyebilirsiniz.
• Kilis sabunu: Kullanılan yağları ve ürünün içeriğini kontrol ederek alabilirsiniz.
• Yöresel baharatlar: Kullanacağınız miktarda almak, mutfakta daha taze tüketmenize yardımcı olur.

Mümkünse almadan önce tadın, koklayın ve soru sorun. Ürünün hikâyesini öğrenmek, alışverişi de gezinin bir parçasına dönüştürür.

Kilis’in özellikleri nelerdir?

Kilis’in karakterini anlamak için birkaç özelliğini birlikte düşünmek gerekiyor: sınırdaki konumu, tarihî yapı mirası, zeytin ve bağcılıkla ilişkisi, yerel üretim gelenekleri ve mutfağı.

Bu özellikler birbirinden ayrı durmuyor. Zeytinlikten çıkan yağ sofraya geliyor, sabun üretiminde kullanılıyor. Bağdaki üzüm taze yeniyor, kurutuluyor, pekmez oluyor. Üretimin yapıldığı eski binalar ise zamanla şehrin mimari mirasının parçasına dönüşüyor.

Bir dükkânda gördüğünüz ürünle gezdiğiniz tarihî yapı arasında bazen düşündüğünüzden daha yakın bir bağ bulunuyor.

Kilis’in meşhur tatlısı nedir?

Kilis’in öne çıkan tatlıları arasında Kilis katmeri ve cennet çamuru bulunuyor. Gerebiç de yöresel tatlılar arasında önemli bir yere sahip.

Kilis katmerini, başka şehirlerde yediğiniz katmerle aynı sanmayın. Peynirli içi, kızartılması ve üzerine eklenen şerbetiyle kendi usulü var.

Cennet çamuru ise adıyla merak uyandırıyor; kadayıf, fıstık ve kaymağın bir araya geldiği bir lezzet. Menüde gördüğünüzde yalnızca ismine bakıp geçmeyin, nasıl hazırlandığını sorun.

Yemeğin sonunda yer kaldıysa paylaşmalık bir porsiyon söylemek güzel olabilir. Kaşıklar aynı tabağa uzanırken bir sonraki sorunun cevabı da genellikle kendiliğinden gelir: Kilis’te yarın ne yiyeceğiz?