Rize Kalesi: Şehri Gezmeden Önce Bir de Buradan Bakın

Aşağıda sokaklar birbirine karışıyor, binalar kıyıya doğru uzanıyor. Sonra gözünüz denize ulaşıyor; Karadeniz, şehrin arkasında geniş bir ufuk açıyor. Rize Kalesi’nde ilk birkaç dakika, taş duvarlarla manzara arasında nereye bakacağınızı seçmekle geçebilir.

Rize merkezde, Kale Mahallesi’ndeki tarihî yapı, şehri yukarıdan tanımak için güzel bir başlangıç. Sokaklarda yürürken ayrı ayrı gördüğünüz yerler burada aynı görüntünün içine giriyor. Bir yanda surlar, hemen ötesinde günlük hayatına devam eden Rize var.

Taş Duvarların Ardından Açılan Karadeniz

Kalenin şehir merkezinin güneybatısındaki konumu, kıyıyla yamaçların ilişkisini görmenizi sağlıyor. Yukarıya çıktığınızda Rize’nin denizle dağlık arazi arasına nasıl yerleştiğini daha iyi fark ediyorsunuz.

Manzaraya biraz zaman ayırın. İlk bakışta binalar ve deniz dikkatinizi çekiyor; sonra yolların kıvrımları, çatılar ve yeşil alanlar seçilmeye başlıyor. Hava açık olduğunda görüntü daha uzağa uzanıyor. Bulutlu günlerde ise denizin rengiyle gökyüzünün tonu birbirine yaklaşıyor.

Fotoğraf çektikten sonra da durmak için nedeniniz var. Bir şehrin içinde dolaşmakla onu yukarıdan izlemek, aynı geziye iki farklı duygu katıyor.

Bugünkü Duvarların Ötesine Uzanan Bir Kale

Rize Kalesi’nin iki ana bölümü iç kale ve aşağı kale. Bugün görülen yapı, geçmişteki savunma düzeninin tamamını oluşturmuyor. Aşağı kalenin surları bir zamanlar tepeden denize doğru uzanıyordu.

Bu bilgiyle çevreye yeniden baktığınızda, kalenin eskiden şehirle daha geniş bir ilişki kurduğunu düşünüyorsunuz. Günümüze ulaşan bölümler, zaman içinde değişen yerleşimin arasında kalan izler.

Aşağı kale büyük ölçüde zarar görmüş; batıdaki bazı sur parçaları ve kule kalıntıları ayakta kalmış. Dolayısıyla burada gördüğünüz tarih, hem korunmuş duvarlarda hem de artık bulunmayan bölümlerin bıraktığı boşluklarda saklı.

Kapıdan Avluya, Avludan İç Kaleye

İç kaleye doğu yönündeki girişten ulaşılıyor. Dış kapının ardından küçük bir avlu, sonrasında asıl bölüme açılan ikinci bir kapı bulunuyor. Bu geçişler, yapıyı adım adım tanımanızı sağlıyor.

Kesme taş ve moloz taşın kullanıldığı duvarlarda farklı yüzeyler göze çarpıyor. İç kalenin yarım daire planlı beş kulesi, savunma mimarisinin belirgin parçalarından.

Yakından baktığınızda taşların dokusu dikkatinizi alıyor. Biraz geri çekildiğinizde ise duvarların araziyi nasıl izlediğini görüyorsunuz. Kaleyi anlamak için iki bakışa da zaman ayırmak güzel: ayrıntıya yaklaşmak ve bütünü görmek.

Rize Kalesi’nin Tarihi Nereye Uzanıyor?

İç kale, Bizans İmparatoru I. Justinianus’un hüküm sürdüğü 527–565 dönemine; aşağı kale ise 13. yüzyıla tarihleniyor. Bunlar yapının farklı bölümlerini tanımak için kullanılan tarihlendirmeler; kalenin bütününün tek seferde inşa edildiğini düşünmemek gerekiyor.

Bugünkü görüntüde geçmiş dönemlerin yanında onarımların da payı bulunuyor. Rize Kalesi’ni gezerken, uzun zaman içinde değişmiş ve müdahaleler görmüş bir yapıyla karşı karşıya olduğunuzu hatırlayın.

Kıyıya hâkim konumu, savunma açısından neden önemli olduğunu da açıklıyor. Günümüzde manzara izlemek için durduğumuz yükseklik, geçmişte çevreyi görebilmenin avantajını sağlıyordu.

Manzaraya Karşı Bir Çay Molası

Kale çevresindeki çay bahçesi, yürüyüşten sonra oturmak için güzel bir durak. Masaya gelen sıcak bir bardakla birlikte gezi biraz yavaşlıyor.

Önünüzdeki manzarada gözünüze takılan bir sokağı daha sonra yürüyerek bulmak isteyebilirsiniz. Ya da aşağıda geçtiğiniz bir yeri yukarıdan tanımaya çalışabilirsiniz. Böylece kale molası, şehir gezisinin devamına da merak katıyor.

Çayınızı bitirip hemen kalkmayın. Deniz üzerindeki ışık değişmişse az önce çektiğiniz fotoğrafa bir kez daha bakmak isteyebilirsiniz.

Rize Kalesi Nerede, Nasıl Gidilir?

Kale, Rize şehir merkezinde, Kale Mahallesi’nde bulunuyor. Merkezden yürüyerek ulaşılabilen bir güzergâh var; ancak yokuşu ve kendi yürüyüş temponuzu hesaba katın. Rahat ayakkabılarla çıkmak, özellikle sıcak veya yağışlı günlerde daha iyi olur.

Gezinizi merkezdeki sokaklar ve sahil yürüyüşüyle birleştirebilirsiniz. Böylece yukarıdan gördüğünüz şehirle aşağıda karşılaşacağınız günlük hayat birbirini tamamlar.

Güncel giriş ve erişim koşullarını ziyaret öncesinde öğrenin. Kale içinde açık güzergâhları takip edin; yağmur sonrası kayganlaşabilen taşlarda dikkatli yürüyün ve fotoğraf için surlara çıkmayın.

Aşağıya döndüğünüzde sokaklar yeniden etrafınızı sarıyor. Fakat artık aralarından yürüdüğünüz şehrin kıyıdaki yerini, üzerindeki yamaçları ve hemen ötesindeki denizi birlikte hatırlıyorsunuz.